Rosenior, Paris FC và tiếng vỗ tay không dành cho ông

Tôi đứng cuối hành lang dẫn ra khu vực kỹ thuật của Stade Charléty, nơi mùi cỏ ướt và dầu nóng còn vương lại sau tiếng còi mãn cuộc. Trên bảng điện tử, hai chữ số 2-1 vẫn sáng. Thứ khiến tôi quay đầu lại không phải bàn thắng của Ilan Kebbal hay Pablo Pagis, mà là dáng đi của Liam Rosenior khi ông băng qua đường biên. Ông không hét, không giơ tay, không tìm máy quay. Ông đi thẳng về phía khán đài có lá cờ xanh của Strasbourg, dừng đúng một nhịp, rồi mở lòng bàn tay như thể đang trả lại một món nợ cũ. Ba mươi giây sau, khoảng ba mươi người lao vào nhau. Tôi đứng nguyên tại chỗ, tay vẫn cầm cuốn sổ đã sờn, và hiểu rằng tiếng còi chỉ khép lại tỉ số — còn một câu chuyện khác vừa mới mở ra. Áp lực không nằm trên vai, nó nằm trong cách một người đàn ông chọn nơi để đứng vào phút cuối cùng.

Để hiểu khoảnh khắc ấy, cần lùi lại vài bước. Rosenior từng dẫn dắt Strasbourg trong mười tám tháng trước khi chuyển sang Chelsea, rồi giờ ngồi vào ghế huấn luyện viên Paris FC. Đây là lần đầu tiên ông đối đầu đội bóng cũ, và kết quả ngọt ngào cho ông: Paris FC thắng 2-1 nhờ bàn của Ilan Kebbal và Pablo Pagis, cùng pha phản lưới nhà của Moustapha Mbow ở cuối trận. Đội bóng thủ đô nhỏ bé này đang bất bại trong mùa đầu của Rosenior, thắng ba trong năm vòng, đứng thứ hai Ligue 1, kém Monaco hai điểm và hơn PSG sáu điểm — dù đội bóng của thủ đô lớn còn một trận chưa đá. Trong một giải đấu bị chi phối bởi một thế lực duy nhất, việc Paris FC len vào nhóm đầu vốn đã là một câu chuyện đáng kể. Là một cây bút theo dõi Serie A suốt bao năm, tôi vẫn luôn tò mò nhìn sang nước Pháp, nơi tiền bạc và quyền lực tập trung vào một điểm, còn phần còn lại phải sống bằng sự tỉ mỉ.

Nhưng câu chuyện mà Ligue 1+ phát đi sau trận lại nằm ở một chỗ khác. Rosenior kể rằng một nhóm nhỏ cổ động viên Strasbourg đã xúc phạm gia đình ông trong suốt trận. Ông nhắc lại nhiều lần cụm "một nhóm nhỏ", đồng thời dành lời khen cho đội bóng và người hâm mộ Strasbourg nói chung, và nói rằng mình vẫn tôn trọng truyền thống của đội bóng cũ. Cách đặt vấn đề ấy rất đáng chú ý. Đây là kiểu phát ngôn của một người đã biết trước câu chuyện sẽ bị đóng khung thế nào, và đang cố thu hẹp phạm vi cáo buộc trước khi nó kịp lan ra. Ông không nói "cổ động viên Strasbourg", ông nói "một nhóm nhỏ". Ông không đổ lỗi cho câu lạc bộ, ông khen họ. Trong nghề của tôi, đó là dấu hiệu của một người đang tự bảo vệ mình bằng ngôn từ chính xác. Tôi không ghi chép điều họ nói. Tôi ghi nhớ điều họ im lặng — và ở đây, điều ông không nói cũng quan trọng ngang điều ông nói.

Phần bóng đá thì đơn giản hơn nhiều. Một trận thắng 2-1 với bàn phản lưới ở cuối trận thường tạo ra cái kết căng thẳng, và căng thẳng thì nuôi xung đột. Khi tỉ số mong manh, cảm xúc dễ tràn ra đường biên. Điều đó không biện minh cho bất cứ ai, nhưng nó giải thích vì sao một khoảnh khắc nhỏ lại bùng lên thành cuộc hỗn chiến ba mươi người. Trong phòng thay đồ, danh tiếng tan nhanh hơn băng ghim — và trên khán đài, nó tan còn nhanh hơn nữa.

Về mặt thể thao, khởi đầu của Paris FC thực sự mạnh. Nhưng năm vòng là một mẫu quá nhỏ để kết luận điều gì. Ba chiến thắng, một mạch bất bại, vị trí thứ hai — tất cả đều đẹp, nhưng chưa tách được khỏi may mắn. Chúng ta chưa có chỉ số bàn thắng kỳ vọng, chưa có dữ liệu pressing, chưa có gì để nói đội bóng này mạnh thật hay chỉ đang đúng lúc. Khoảng cách "hơn PSG sáu điểm" nghe thì oai, nhưng PSG còn một trận chưa đá. Đúng hơn, khoảng cách thực có thể chỉ còn bốn điểm. Một khởi đầu rực rỡ ở vòng năm không phải là bản án cho mùa giải, nó chỉ là một khoản vay mà thời gian chưa đòi lãi.

Điều đáng nói là, ngay cả khi mẫu còn nhỏ, áp lực truyền thông lại dồn về một hướng khác hẳn với bảng xếp hạng. Một huấn luyện viên bất bại sau năm vòng lẽ ra phải được nhắc đến như một hiện tượng chiến thuật. Nhưng ông ta lại đang được nhắc đến như một người mất bình tĩnh trước khán đài. Câu nói về nhóm người "chưa bao giờ muốn tôi thành công ở câu lạc bộ đó" cho thấy câu chuyện này có gốc rễ cũ hơn một trận đấu. Mối quan hệ giữa ông và một bộ phận cổ động viên Strasbourg đã nguội lạnh từ lâu, và đêm nay chỉ là dịp để nó phát nổ.

Hành trình của Rosenior — Strasbourg, rồi Chelsea, rồi Paris FC — vẽ nên một kiểu di chuyển nghề nghiệp ngày càng phổ biến, khi các huấn luyện viên trẻ luân chuyển giữa những câu lạc bộ nằm trong cùng một mạng lưới sở hữu hoặc chịu ảnh hưởng lẫn nhau. Kiểu di chuyển đó khiến các cuộc đối đầu trở nên cá nhân hơn, bởi con người mang theo ký ức, chứ không chỉ mang theo hợp đồng.

Ở đây có một điểm mà truyền thông đang hiểu lầm. Người ta tập trung vào hành động ăn mừng của Rosenior như thể đó là tội lớn nhất. Nhưng với những người làm luật, thứ nguy hiểm hơn là cuộc hỗn chiến ba mươi người trước đường biên. Cơ quan kỷ luật của LFP thường xử nặng những vụ ẩu đả tập thể hơn là những cử chỉ khiêu khích, vì ẩu đả đe dọa an toàn con người. Nếu có hình phạt, nó sẽ đến từ đó, chứ không đến từ một động tác mở lòng bàn tay.

Một điểm nữa: mọi người đang tranh cãi xem Rosenior có lỗi hay không. Nhưng câu hỏi thật sự nên là: ai đã xúc phạm gia đình một người đàn ông trước mặt hàng nghìn khán giả? Nếu những lời lăng mạ đó mang tính phân biệt đối xử, trách nhiệm sẽ thuộc về phía kiểm soát cổ động viên của sân nhà, chứ không phải huấn luyện viên đội khách. Trách nhiệm ở đây có thể là hai chiều. Và trong ngành này, người ta thường quên rằng một huấn luyện viên cũng là một người cha, một người con, trước khi là một cái tên trên bảng chiến thuật.

Điều tôi theo dõi tiếp theo không phải bảng xếp hạng của Paris FC, mà là giọng điệu của Rosenior trong những buổi họp báo tới. Nếu ông tiếp tục giữ được sự điềm tĩnh và sự phân biệt giữa "một nhóm nhỏ" và cả một câu lạc bộ, ông sẽ vượt qua sự cố này. Nếu ông để nó thành cuộc chiến cá nhân, ông sẽ đánh mất thứ quý giá nhất mà một huấn luyện viên mới có: sự tập trung của đội bóng. Khi sân vận động trống, tôi mới hiểu tiếng vỗ tay thật sự là gì. Và đêm nay, ở Stade Charléty, tiếng vỗ tay không dành cho ông.